Sinds de basisbeurs terug is, lenen veel minder studenten bij DUO. Maar wie wel leent, leent een stuk meer dan een paar jaar geleden. Dat blijkt uit het nieuwe studentenonderzoek van het Nibud, waarover NU.nl op 1 oktober berichtte. Achter die twee cijfers zit een verhaal dat vooral voor uitwonende studenten belangrijk is, want zij zijn het die het gat dichtlenen.
Wat het Nibud vond
Het Rapport Studentenonderzoek hbo-wo (2026) is gebaseerd op een enquête onder 2.096 hbo- en wo-studenten in april 2026, aangevuld met gegevens van het CBS en DUO. De belangrijkste uitkomsten op een rij.
| Wat | Eerder | 2026 |
|---|---|---|
| Studenten die lenen bij DUO | 22 procent (2024) | 15 procent |
| Gemiddeld leenbedrag per maand | ruim 80 euro lager | 634 euro |
| Studenten met een bijdrage van ouders | 68 procent (vijf jaar eerder) | 52 procent |
| Gemiddeld inkomen uit werk per maand | 560 euro | 654 euro |
| Studenten die uitwonend zijn | 45 procent | 35 procent |
Op het eerste gezicht is het beeld stabiel. De meeste studenten zeggen dat ze goed rondkomen en kunnen sparen. Maar de manier waarop dat lukt, verandert. Studenten werken meer, de bijdrage van ouders is gedaald en minder studenten wonen op kamers. Het Nibud vraagt zich af of dat thuis blijven wonen een vrije keuze is of een financiële noodzaak.
De uitwonende student springt er negatief uit. Die leent vaker, spaart minder en heeft vaker moeite om rond te komen. Vooral uitwonende studenten tussen de 24 en 29 jaar hebben het zwaar.
Waarom wie leent meer leent
Dat het leenbedrag stijgt terwijl minder mensen lenen, klinkt tegenstrijdig, maar is het niet. De studenten die met de basisbeurs, een bijbaan en wat hulp van thuis rondkomen, lenen niet meer. Wie overblijft, heeft het gat het hardst nodig. Dat zijn vaak studenten met weinig steun van ouders en een kamer in een dure stad. Bij hen komen een hoge huur en een kleinere ouderbijdrage samen.
Ik vind dat het belangrijkste van dit onderzoek. Het gemiddelde ziet er netjes uit, maar het gemiddelde woont thuis. Wie op kamers gaat, betaalt de rekening, en dat zie je terug in het leenbedrag.
Wat het betekent voor je schuld later
Een lening bij DUO is geen gewone lening, maar het blijft een schuld. Onder de regels die voor huidige studenten gelden, de terugbetalingsregels SF35, betaal je maximaal 35 jaar terug. DUO houdt standaard rekening met je draagkracht, en je betaalt nooit meer dan 4 procent van je inkomen boven de draagkrachtvrije voet. Het inkomen van een partner telt mee bij die berekening. Wat na 35 jaar overblijft, hoef je niet meer te betalen.
Dat klinkt geruststellend, en voor je maandlasten is het dat ook. Maar je schuld telt wel mee als je later een hypotheek aanvraagt. Hoe dat uitpakt, lees je in ons stuk over een dure kamer nu en een kleinere hypotheek later.
Ook de rente doet ertoe. Studeer je nu, dan verandert je rentepercentage elk kalenderjaar. Het percentage voor 2027 maakt DUO half oktober bekend. Wie in 2026 voor het laatst studiefinanciering krijgt, zit vanaf januari 2027 vijf jaar vast aan dat nieuwe percentage. Voor die groep is het dus zinvol om het bekend worden van de rente af te wachten voordat je beslist of je dit jaar nog extra leent.
Hoeveel lenen is verstandig
Een vast bedrag dat voor iedereen klopt bestaat niet. Wel een paar vragen die helpen.
- Leen je voor vaste lasten of voor ruimte? Lenen om je huur en boodschappen te betalen is iets anders dan lenen voor een buffer of een reis. Het eerste is soms nodig, het tweede een keuze.
- Weet je wat je kamer echt mag kosten? Veel studentenkamers zijn duurder dan wettelijk mag. Elke euro die je terugkrijgt van je verhuurder, hoef je niet te lenen.
- Ken je je vaste lasten? Zet ze een keer onder elkaar. In ons overzicht van vaste lasten naast je kamerhuur zie je waar het geld elke maand heen gaat.
- Kun je per maand bijsturen? Bij DUO kun je je leenbedrag aanpassen. Zet het niet op het maximum en vergeet het dan, maar kijk elk half jaar of het nog past.
- Werk je al veel naast je studie? Het Nibud ziet dat studenten steeds meer verdienen. Dat is mooi, maar niet als je studievoortgang eronder lijdt. Uitloop kost ook geld.
Lenen is niet per se slecht. Een lening die je helpt om op kamers te gaan in de stad waar je studeert, of om minder uren achter de kassa te staan, kan een goede investering zijn. Maar leen bewust, en weet waar je voor tekent. Het Nibud laat zien dat juist de studenten die het meest lenen, het minst te besteden hebben.
