Dat de rente op je studieschuld omhooggaat, wist je misschien al. Begin oktober rekenden we op Kamerjager voor wat de nieuwe DUO-rente je per maand kost. Sinds het weekend gaat de discussie een stap verder. In een stuk op NU.nl van 10 oktober vragen een econoom en een schuldenexpert zich af of de verhoging eigenlijk wel eerlijk is, vooral voor de pechgeneratie. Hier lees je waarom de rente stijgt, waarom dat voor een deel van de studenten zo zuur voelt, en wat je zelf in de hand hebt.
Waarom de rente stijgt
De rente op je studieschuld is geen keuze van een minister die er dit jaar zin in had. Ze is wettelijk gekoppeld aan de rente op Nederlandse staatsleningen. Stijgt die, dan stijgt jouw studierente automatisch mee. Marcel Klok, econoom bij ING Research, noemt de jaarlijkse vaststelling tegenover NU.nl vooral een technische uitwerking van een formule in de wet. Inflatie en hogere rentes van centrale banken werken zo door tot in je DUO-overzicht.
Volgens Klok betaal je over een studielening meestal nog steeds minder rente dan over andere leningen, juist omdat de overheid de staatsrente een op een doorrekent. Op papier is de verhoging dus te verklaren en netjes berekend. Het officiële percentage voor 2027 maakt DUO half oktober bekend.
Waarom het voor de pechgeneratie anders voelt
De pechgeneratie is de groep die tussen 2015 en 2023 begon met studeren. Zij kregen geen basisbeurs en moesten hun studie grotendeels met een lening betalen. Volgens NU.nl gaat het om zo’n kwart miljoen (oud-)studenten. Hun schuld is gemiddeld hoger, dus elke tiende procent rente telt bij hen zwaarder.
Nadja Jungmann, lector Schulden en Incasso aan de Hogeschool Utrecht, ziet het gevoel van onrecht als het eigenlijke knelpunt. De groep voor hen kreeg een basisbeurs, de groep na hen ook weer, en zij vielen ertussen. Dat doet financieel pijn, maar het drukt ook mentaal. Volgens Jungmann lost een tegemoetkoming dat niet vanzelf op. Wat deze generatie volgens haar mist, is erkenning en een goede uitleg van waarom het leenstelsel er kwam en weer verdween.
Die tegemoetkoming bestaat wel. Wie in die jaren studeerde, krijgt een vergoeding, en er komt een tweede ronde. Wie wat krijgt en wanneer, lees je in ons stuk over de tweede tegemoetkoming voor pechstudenten.
Eerlijk of niet? Wij vinden dat de formule zelf verdedigbaar is, maar dat de uitkomst ongelijk uitpakt. Een rente die voor iedereen gelijk stijgt, raakt de groep met de grootste schuld het hardst, en dat is toevallig de groep die nooit zelf voor dat stelsel koos.
Wat de schuld doet met je kansen op een huis
Veel jongeren zijn bang dat hun studieschuld een koophuis later in de weg zit. Zo zwart-wit is het niet, zegt Klok, maar het speelt wel mee. Een hypotheekverstrekker kijkt naar je andere leningen, en wie bij DUO leent, kan bij de bank meestal minder lenen. In een markt waar je vaak moet overbieden, maakt dat verschil.
Jungmann zet daar een kanttekening bij. Door de hoge prijzen en de krapte is de studieschuld lang niet altijd de beslissende factor. Wie geen huis kan vinden, komt er ook zonder schuld niet in. Maar een positief effect heeft de schuld zeker niet. Hoe je huidige woonlasten meetellen voor later, lees je in ons stuk over een dure kamer nu en een kleinere hypotheek later.
Extra aflossen of niet?
Dit is de vraag die je zelf kunt beantwoorden. Jungmann geeft geen algemeen advies, omdat ieders situatie anders is, maar ze zegt wel dat je zoveel mogelijk aflost als je het geld kunt missen. Daar zit een belangrijke voorwaarde in. Een paar dingen om af te wegen.
- Houd een buffer aan. Geld dat je in een studieschuld stopt, krijg je niet terug als je wasmachine kapotgaat of je huisbaas de borg niet teruggeeft. Los alleen af met geld dat je echt niet nodig hebt voor onverwachte kosten.
- Vergelijk met je spaarrente. Levert je spaarrekening minder op dan de rente die je aan DUO betaalt, dan levert extra aflossen meer op dan sparen. DUO rekent geen boete voor extra aflossen.
- Denk aan je hypotheek. Een lagere schuld kan later helpen bij het lenen voor een huis. Wil je binnen een paar jaar kopen, bespreek dan met een hypotheekadviseur wat voor jou het verschil maakt.
- Kijk naar je vaste lasten. Studeer je nog, dan is minder lenen vaak makkelijker dan later extra aflossen. Een lager maandbedrag aanvragen kan in Mijn DUO. Een te hoge kamerhuur is vaak de reden dat studenten meer lenen dan nodig, dus check ook of je niet te veel betaalt.
Heb je juist moeite met de maandbedragen, dan is extra aflossen geen onderwerp. DUO kijkt naar je draagkracht. Heb je minder inkomen, dan kun je een lager maandbedrag aanvragen. Dat is geen gunst maar een recht, en het is slimmer om dat op tijd te regelen dan een betalingsachterstand op te lopen.
En de politiek?
In het coalitieakkoord staat dat de studierente gemaximeerd moet worden op 2,5 procent. NU.nl wijst erop dat de rente nu al boven dat beloofde getal ligt, en volgens het Hoger Onderwijs Persbureau komt dat plafond er waarschijnlijk pas in 2029, als het de bezuinigingen overleeft. Reken er dus niet op bij je eigen keuzes. Neem een besluit op basis van de rente die er nu is, en kijk elk jaar in Mijn DUO of dat besluit nog klopt.
