Vorige week ging het over de gasprijs, die door de dure olie naar het hoogste niveau in drie jaar schoot. Vandaag komt daar een tweede rekening bovenop, en die is hardnekkiger: de nettarieven, het bedrag dat iedereen betaalt om überhaupt op het stroom- en gasnet aangesloten te zijn, gaan in 2027 met ongeveer een vijfde omhoog. Voor een kamerhuurder is de vraag niet zozeer hoeveel dat is, maar wie het betaalt. Bij een eigen contract is dat duidelijk. Bij een voorschot of een all-in huur is het dat niet, en daar zit het probleem.
Wat de ACM vandaag bekendmaakte
Toezichthouder ACM publiceerde vanochtend een eerste prognose van de nettarieven voor 2027. Een gemiddeld huishouden gaat volgend jaar 89 euro per jaar meer betalen voor het transport van stroom en 52 euro meer voor gas. Samen ruim 140 euro, oftewel zo’n 12 euro per maand, rekent nu.nl voor. De stijging verschilt per netbeheerder, maar ligt gemiddeld rond de 20 procent. De definitieve tarieven volgen in december.
De oorzaak is geen speculatie op een beurs, maar beton en koper. De netbeheerders moeten de komende vijftien jaar zo’n 235 miljard euro in het stroomnet steken om de wachtrijen voor aansluitingen weg te werken, en de ACM heeft begin dit jaar een nieuwe rekenmethode vastgesteld waarmee die kosten sneller in de tarieven terechtkomen. Daarom is 2027 een piekjaar; daarna stijgen de nettarieven volgens ACM-directeur Michiel Denkers nog met vijf tot zes procent per jaar. Nettarieven vormen ongeveer 30 procent van de energierekening van een gemiddeld huishouden. Opvallend is dat ook het gasnet duurder wordt, juist omdat steeds minder mensen gas gebruiken: dezelfde kosten worden over minder aansluitingen verdeeld.
Waarom dit anders werkt dan een hogere gasprijs
De gasprijs van vorige week is een prijs per kuub: verbruik je minder, dan betaal je minder. Het nettarief is een vast bedrag per aansluiting, onafhankelijk van hoeveel je stookt. Je kunt de thermostaat op vijftien zetten en het verandert niets. In een studentenhuis met één aansluiting voor zes kamers betekent dat: één keer die 140 euro extra, verdeeld over zes mensen. In een studio met een eigen meter betaal je het bedrag helemaal zelf. Dat maakt het nettarief in een gedeeld huis eigenlijk een van de goedkopere posten, en in een zelfstandige studio een van de vervelendere.
Drie situaties, drie antwoorden
Je hebt een energiecontract op je eigen naam. Dan komt de verhoging in januari 2027 gewoon op je factuur, ook als je een vast contract hebt. Nettarieven vallen buiten de leveringsprijs die je hebt vastgezet; de energieleverancier int ze alleen namens de netbeheerder. Reken dus op ongeveer twaalf euro per maand extra bovenop wat je nu al aan termijnbedrag betaalt, en pas je termijnbedrag zelf aan als je leverancier dat niet doet.
Je betaalt een voorschot naast de kale huur. Dit is de gebruikelijke situatie op een kamer. Het voorschot is een schatting, en je verhuurder moet na afloop van het jaar afrekenen op basis van de werkelijke kosten. Nettarieven horen daarbij: het zijn echte kosten die de verhuurder aan de netbeheerder betaalt en die hij mag doorberekenen, net als het verbruik zelf. Wat hij niet mag, is er een opslag op zetten of ze twee keer rekenen, één keer in de servicekosten en één keer in het voorschot. Vraag daarom bij de jaarafrekening om de energienota zelf, met de post netbeheerkosten erop, en check of dat bedrag over alle bewoners is verdeeld. Wat er wel en niet in zo’n afrekening thuishoort, staat in ons stuk over servicekosten op een kamer.
Je betaalt één bedrag all-in. Hier wordt het echt vervelend, en niet alleen door de ACM. Een all-in huurprijs mag niet: de verhuurder is verplicht kale huur, servicekosten en energie apart op te geven. Zolang hij dat niet doet, kun je niet zien of hij die 140 euro bij jou neerlegt, bij zichzelf houdt of er 300 van maakt. Mijn ervaring is dat verhuurders met een all-in prijs juist in een jaar als dit met een verhoging komen, met de energiekosten als argument en zonder specificatie. Laat dat niet gebeuren: vraag schriftelijk om splitsing, en komen jullie er niet uit, dan kan de Huurcommissie de all-in prijs splitsen. Die rekent dan met vaste verhoudingen die vrijwel altijd gunstiger voor jou uitpakken dan wat de verhuurder zelf voorstelt.
Wat je verhuurder mag doorberekenen, en wat niet
De hoofdregel is simpel: werkelijke kosten, zonder winst. Een hogere rekening van de netbeheerder mag dus in je afrekening terechtkomen, maar alleen het bedrag dat er echt staat, en alleen het deel dat bij jouw kamer hoort. Een verhuurder die het voorschot voor 2027 wil verhogen, moet dat onderbouwen met de prognose van de ACM of de aankondiging van zijn eigen netbeheerder. Doet hij dat, dan is een verhoging van een tientje per maand voor een zelfstandige studio redelijk. Zit je met vijf huisgenoten op één aansluiting en wil hij bij ieder tien euro extra, dan rekent hij de stijging vijf keer, en dat is geen vergissing die je laat lopen.
Wat je nu al kunt doen
Drie dingen, allemaal voor december. Vraag je verhuurder om de afrekening over het lopende jaar als die er nog niet is; zonder afrekening kun je een hoger voorschot ook niet beoordelen. Noteer nu, aan het begin van het stookseizoen, je meterstanden. En zet, als je een all-in huur betaalt, het splitsingsverzoek in gang voordat de nieuwe tarieven bekend zijn. Wie eind december met een gesplitste huur en eigen meterstanden zit, kan een hogere energierekening gewoon narekenen. Wie dan nog steeds één rond bedrag betaalt, kan dat niet, en dat is precies waar de stijging van 2027 het hardst aankomt. Een overzicht van alles wat naast de huur elke maand van je rekening gaat, vind je in de vaste lasten op kamers.
