Wie in een studentenhuis woont, kent de zak met blikjes die in de gang staat te wachten tot iemand hem wegbrengt. En de ergernis als je bij de supermarkt komt en de automaat vol of kapot is. Daar moet vanaf 1 januari 2028 een einde aan komen. Het kabinet wil meer inleverpunten, grotere automaten en een plicht voor winkels om statiegeldverpakkingen in te nemen. NU.nl vroeg deskundigen of dat in de praktijk gaat werken.
Wat er verandert
Op dit moment zijn er te weinig plekken om in te leveren en staan er vaak rijen bij de automaten. Het kabinet wil dat er vanaf 2028 meer inleverpunten komen en dat er grotere machines worden geplaatst, waar je een volle tas in één keer kwijt kunt. Voor een studentenhuis is dat misschien wel de belangrijkste verandering. Het is precies die volle vuilniszak die je nu in drie rondes door een automaat moet duwen.
Daarnaast krijgen winkels een innameplicht. Een supermarkt kan je dan niet meer met je tas blikjes wegsturen zonder je statiegeld uit te betalen. Volgens de Fair Resource Foundation zijn automaten nu vaak kapot, en de innameplicht zou winkels moeten stimuleren om ze beter te onderhouden.
Het kabinet wil ook statiegeld invoeren op sap- en zuivelflessen. Nu is soms onduidelijk op welke fles wel en op welke geen statiegeld zit. Met statiegeld op alle flessen moet die twijfel verdwijnen. Verpact, de organisatie die de inzameling regelt, steunt dat plan, maar wil ook dat de regels uitvoerbaar blijven voor kleine ondernemers.
Waarom dit voor een studentenhuis telt
Op een klein blikje of flesje zit 15 cent statiegeld. Dat lijkt weinig, en volgens de gedragspsycholoog die NU.nl sprak is dat ook precies het probleem. Mensen willen een snelle beloning, en 15 cent weegt vaak niet op tegen de moeite. Een zwerfafvalonderzoeker stelt voor om het bedrag te verhogen naar 25 cent, al is dat nog geen kabinetsplan.
In een huis met vijf of zes bewoners tikt het wel aan. Een vuilniszak met veertig blikjes is samen zes euro. Wie dat een paar keer per maand weggooit in plaats van inlevert, laat gewoon geld liggen. Ik zou zeggen, maak er een huisafspraak van. Een vaste plek voor de zak, een beurtrol voor het wegbrengen en de opbrengst in de huispot voor schoonmaakspullen of een etentje. Hoe je zulke afspraken zo maakt dat ze ook na een maand nog werken, lees je in ons stuk over afspraken met je huisgenoten.
Wat er nog niet opgelost is
Niet alles wordt makkelijker. Uitbetalen gaat nog steeds via een bonnetje of contant aan de balie. Een deskundige wijst in het stuk van NU.nl op landen waar het geld direct op je bankpas wordt teruggestort, en op een proef met kleinere automaten die meteen uitbetalen. Dat zou vooral in kleine winkels helpen. Voorlopig is dat nog toekomstmuziek.
Tot 2028 verandert er dus weinig. Tot die tijd blijft het zoeken naar een automaat die werkt, en lever je grote hoeveelheden het handigst in bij een grotere supermarkt op een rustig moment. Wel zo prettig voor je huisgenoten als die zak niet drie weken in de gang blijft staan.
