Elk jaar rond eind september komt dezelfde melding binnen: een zwarte rand in de hoek achter het bed, of stippen op de kit rond het raam. In de zomer viel het niet op, en zodra het buiten kouder wordt dan binnen, staat het er ineens. Op een studentenkamer is dat bijna nooit toeval, want de combinatie van één ruimte waarin je slaapt, kookt en je was droogt, met een raam dat op één kier blijft staan, is precies de situatie waarin vocht zich verzamelt.
Het goede nieuws is dat het grootste deel ervan met je eigen gedrag te sturen is. Het minder goede nieuws is dat het andere deel bij je verhuurder ligt, en dat je dat pas kunt aankaarten als je kunt laten zien wat je zelf hebt gedaan. Hieronder staat de volgorde die in de praktijk werkt: eerst meten, dan aanpakken, dan pas melden.
Wat je nodig hebt
- Een hygrometer (een vochtmeter), digitaal, met geheugen voor de hoogste waarde als dat kan
- Schimmelverwijderaar of chloorreiniger, en anders schoonmaakazijn voor lichte aanslag
- Huishoudhandschoenen en een mondkapje
- Oude doeken of keukenpapier dat je weggooit, geen spons die je later hergebruikt
- Een raamtrekker of een oude ruitenwisser voor condens op het glas
- Sanitaire kit en een kitstrijker als de voegen rond je raam of wasbak zwart zijn
- Een droogrek dat je buiten of in een gedeelde ruimte kunt zetten
- Eventueel tochtstrips en een deurstopper om luchtstromen te sturen
De hygrometer haal je bij de Action, Blokker of Gamma, en voor een paar euro meer bij een bouwmarkt met een model dat de hoogste gemeten waarde onthoudt. Dat laatste is de moeite waard, want je wilt weten wat er ’s nachts gebeurt terwijl je slaapt. Schimmelverwijderaar, kit en kitstrijkers staan bij Gamma, Praxis of Hornbach; azijn en handschoenen liggen bij elke supermarkt. Een droogrek scoor je in september goedkoop tweedehands, want er staan er dan veel op Marktplaats van mensen die net hun kamer leeghalen.
De aanpak in zeven stappen
Meet eerst een week lang. Leg de hygrometer op ooghoogte in het midden van de kamer, niet op de vensterbank en niet naast de verwarming. Noteer elke ochtend en elke avond wat er staat. Zonder die week weet je niet of je een vochtprobleem hebt of gewoon een koude buitenmuur, en dan ga je dingen oplossen die niet stuk zijn.
Zoek de bron. Loop je kamer af en vraag je per plek af waar het water vandaan komt. Douchen zonder ventilatie, was drogen op de verwarming, koken zonder afzuiging en ademen in je slaap zijn samen goed voor het overgrote deel. Staat het vocht juist op één specifieke plek onderaan een muur, terwijl de rest van de kamer droog is, dan is de kans groot dat het van buiten komt. Dat is een ander verhaal, en dat los je niet op met ventileren.
Haal je was uit de kamer. Dit is de saaiste stap en veruit de effectiefste. Een machine natte was die binnen droogt, geeft liters water af aan de lucht van precies die ene ruimte waarin je ook slaapt. Zet het rek in een gedeelde ruimte, op een gang die geventileerd wordt, of buiten als dat kan. Kun je nergens heen, zet het rek dan bij een open raam en doe de deur van je kamer dicht, zodat het vocht naar buiten trekt en niet het huis in.
Ventileer kort en hard, niet de hele dag een kiertje. Een raam dat continu op een kier staat, koelt vooral je muren af en verplaatst weinig lucht. Twee of drie keer per dag een raam een kwartier helemaal open, het liefst met de deur ook open zodat er doorstroming is, ververst de lucht veel sneller. Zet ondertussen je verwarming lager, niet uit. Een koude kamer waarin je ademt, is precies waar condens ontstaat.
Veeg condens weg zolang het nat is. Ligt er ’s ochtends water op je ruit of vensterbank, haal het er dan meteen af met een raamtrekker en een doek. Dat water verdampt anders overdag gewoon terug de kamer in, en je bent weer terug bij af. Het kost je een halve minuut en het is de stap die mensen het snelst laten zitten.
Maak bestaande schimmel schoon, met beleid. Trek handschoenen aan, zet het raam open, en behandel het oppervlak met een schimmelverwijderaar of azijn. Wrijf niet droog met een borstel, want dan verspreid je sporen door de kamer. Deppen en afvoeren in de vuilnisbak werkt beter. Zit de schimmel in de kitvoeg zelf, dan komt hij terug: die voeg moet eruit en er moet nieuwe sanitaire kit in. Meng nooit chloor met een ander schoonmaakmiddel, en werk niet in een ruimte die je daarna dicht doet.
Meet opnieuw, en leg vast. Nog een week meten, met dezelfde meter op dezelfde plek. Zakt de waarde en blijft de schimmel weg, dan lag het aan het gebruik van de kamer en ben je klaar. Blijft het gelijk, of komt de plek binnen een paar weken terug, dan zit het probleem in de woning en niet in je gedrag. Dat is het moment om het te melden, en dan is het handig dat je twee meetreeksen en foto’s met datum hebt liggen.
Wanneer het niet meer aan jou ligt
Er zijn signalen die je vrij betrouwbaar naar de bouw wijzen in plaats van naar de bewoner. Een natte plek onderaan een muur die niet meebeweegt met het weer binnen. Behang dat op één plek loslaat terwijl de rest strak zit. Een muur die koud en klam voelt terwijl de kamer warm is. Een plafondvlek onder een badkamer of onder het dak. Ook een raam of ventilatierooster dat niet meer sluit of juist niet meer open kan, is geen huurdersgedrag maar onderhoud.
In zulke gevallen is het aan de verhuurder om iets te doen. Wat er precies moet gebeuren, binnen welke termijn en wat je kunt afdwingen, hangt af van je situatie en van de regels die op dat moment gelden. Die staan bij de Huurcommissie, en ook het Juridisch Loket kan je situatie met je doorlopen. Ga daarvoor niet af op wat je huisgenoot ooit heeft gehoord, want dat is de bron van de meeste misverstanden in studentenhuizen.
Wat wel altijd geldt: meld het schriftelijk. Een appje aan de beheerder is snel, maar een mail met foto’s, datum en een korte beschrijving is wat later telt. Bewaar hem in dezelfde map waarin je het contract hebt gestopt. Wat er verder in die map hoort en waar je bij het tekenen op moet letten, staat in huurcontract checken voordat je tekent.
Vocht kost je ook geld
Dit is het deel dat de meeste huurders onderschatten. Vochtige lucht is duurder om te verwarmen dan droge lucht, dus een kamer waarin de was hangt te drogen en de ramen beslaan, stookt structureel hoger. Wie zijn kamer droog houdt, merkt dat terug in de energieafrekening, en zeker in een huis waar de stookkosten via de servicekosten verdeeld worden ook in wat je huisgenoten betalen. Hoe die kosten naast je huur oplopen, staat in het overzicht van de vaste lasten naast je kamerhuur.
Eerlijk gezegd vind ik het vervelendste aan schimmel niet de schoonmaak maar de discussie erover. Zodra er een vlek staat, gaat het gesprek met de verhuurder al snel over de vraag wie het heeft veroorzaakt, en dan sta je zonder metingen met lege handen. Precies daarom staat meten hier vooraan en niet achteraan: niet omdat het het probleem oplost, maar omdat het bepaalt hoe dat gesprek verloopt.
Voorkomen begint bij de bezichtiging
De beste manier om hier nooit mee te zitten, is de kamer waarin het speelt niet huren. Op een bezichtiging in september is dat lastig te zien, want dan is alles droog en staat het raam open. Let dan op de dingen die blijven staan: verse verf op één plek onderaan een muur, een geurtje in een kast die dicht is geweest, kit rond het raam die verkleurd is, een ventilatierooster dat is dichtgeplakt. Vraag ook gewoon of er ooit vocht is geweest en wat eraan is gedaan. Meer van dat soort punten staan in kamer bezichtigen: hier let je op in de woning.
En als je er dan toch al woont: begin nu, in september, en niet in november. De maanden waarin het buiten koud wordt en de verwarming aangaat, zijn de maanden waarin condens ontstaat. Wie de was voor die tijd de kamer uit heeft en twee keer per dag kort ventileert, komt de winter door zonder zwarte hoek achter het bed.
