Wie op de universiteit iets naars meemaakt, weet vaak niet goed waar hij heen moet. En wie het wel weet, durft het niet altijd. Dat blijkt uit het meerjarenverslag van Wico Verbaan, de ombudsfunctionaris van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Erasmus Magazine schreef er op 5 oktober over, en het college van bestuur liet in een reactie weten dat het geschrokken is.
Het verslag gaat over studenten en medewerkers samen, en het grootste deel van de meldingen komt van medewerkers. Toch zit er een les in voor iedereen die studeert. Weten welke deuren er zijn, en wat er achter die deuren gebeurt, maakt de stap kleiner. Daarom zetten we hieronder op een rij waar je binnen en buiten je universiteit terechtkunt.
Wat het onderzoek in Rotterdam laat zien
Verbaan kreeg in 2025 in totaal 140 meldingen binnen. Daarvan waren er 76 vertrouwelijk. Dat betekent dat de melder wel zijn verhaal doet, maar niet wil dat er iets mee gebeurt richting de betrokkenen. Volgens de ombudsfunctionaris kiezen mensen daarvoor omdat ze niet geloven in de formele route en bang zijn voor represailles. Een officiële klacht indienen voelt voor hen als te groot risico.
Opvallend is ook wat er juist ontbreekt. Over seksueel grensoverschrijdend gedrag kwamen er bij hem bijna geen meldingen binnen. Verbaan gelooft niet dat het daarom niet speelt, en wil laten onderzoeken waarom mensen er niet mee komen. Hij moedigt iedereen aan het toch te bespreken, met de mensen om je heen of met een instantie.
Het is eerlijk om te zeggen dat dit over een universiteit gaat. Of het bij jouw instelling beter of slechter gaat, valt uit dit verslag niet op te maken. Maar de drempel die Verbaan beschrijft, herkennen veel studenten. Een docent beoordeelt je werk, een begeleider schrijft je referentie. Dan klagen voelt al snel als jezelf in de vingers snijden.
Waar je binnen je universiteit terechtkunt
Elke universiteit en hogeschool heeft een aantal vaste plekken voor dit soort zaken. De namen verschillen per instelling, de rollen zijn grotendeels hetzelfde.
- De vertrouwenspersoon. Dit is meestal de beste eerste stap. Een vertrouwenspersoon luistert, denkt met je mee over wat je wilt en onderneemt niets zonder jouw toestemming. Je hoeft dus niet meteen te kiezen voor een officiële klacht.
- De ombudsfunctionaris. Grote universiteiten hebben er vaak een, zoals de Erasmus Universiteit. Die kijkt onafhankelijk naar je zaak en kan, als jij dat wilt, betrokkenen aanspreken of een probleem aankaarten.
- Het klachtenloket. Hier dien je een formele klacht in over gedrag of over de manier waarop de instelling met je omgaat. Volgens de Rijksoverheid kun je dat meestal tot een jaar na de gebeurtenis doen.
- De studentendecaan of studieadviseur. Zij lossen het probleem niet zelf op, maar weten precies welke regeling bij jouw opleiding hoort en helpen als je studievertraging oploopt.
Gaat het om een cijfer of een tentamen, dan loopt het via een andere route, namelijk de examencommissie en het College van Beroep voor de Examens. Hoe dat werkt, lees je in ons stuk over bezwaar maken tegen een cijfer.
Wat er met een melding gebeurt
Dit is precies het punt waar het in Rotterdam misgaat. Mensen weten niet goed wat er volgt, en vullen dat in met het ergste scenario. Het helpt om het onderscheid te kennen.
Een vertrouwelijke melding blijft bij de persoon die hem ontvangt. Je krijgt steun en advies, maar er volgt geen onderzoek en niemand wordt aangesproken. Dat is veilig, alleen verandert er dan ook weinig. Verbaan wijst daar zelf op. Juist omdat zoveel meldingen vertrouwelijk zijn, kan hij de problemen niet aankaarten.
Een formele klacht leidt tot een procedure. De instelling of een klachtencommissie onderzoekt wat er is gebeurd en hoort beide kanten. Daarna volgt een oordeel, en soms maatregelen tegen degene over wie de klacht gaat. Je naam is dan bekend bij de betrokkenen, dat hoort bij een eerlijke procedure.
Twijfel je tussen de twee, begin dan bij de vertrouwenspersoon. Die kan je uitleggen wat een klacht in jouw geval inhoudt, en je later ook helpen als je toch die stap wilt zetten. Schrijf in de tussentijd op wat er gebeurd is, met data en eventuele getuigen. Dat maakt een latere klacht een stuk sterker.
Waar je buiten de universiteit heen kunt
Ben je niet tevreden over hoe je klacht is afgehandeld, dan houdt het niet op bij de poort van de campus. Studeer je aan een openbare universiteit, dan kun je volgens de Rijksoverheid bij de Nationale ombudsman terecht. Voor de VU in Amsterdam en de Radboud Universiteit geldt dat niet, die vallen er niet onder. Tegen formele besluiten van je instelling staat uiteindelijk beroep open bij de Raad van State.
Gaat het om seksueel grensoverschrijdend gedrag of geweld, dan kun je ook rechtstreeks bij het Centrum Seksueel Geweld aankloppen. Dat is gratis en anoniem bereikbaar via 0800-0188 of via de chat, en het centrum zit in alle regio’s van het land. Is er sprake van een strafbaar feit, dan kun je daarnaast melding of aangifte doen bij de politie.
Speelt het ongewenste gedrag zich niet op de campus af maar bij je vereniging of in je studentenhuis, dan gelden weer andere regels. Over de grenzen bij een vereniging schreven we eerder over wat er wel en niet mag bij ontgroening. Voel je je op straat onveilig, dan staat in ons stuk over onveilig over straat als student waar je dat meldt.
Waarom melden toch de moeite waard is
Je hoeft niemand iets te bewijzen door te melden, en je bent ook niet verplicht om door te zetten. Maar een universiteit kan alleen iets veranderen aan problemen waar ze van weet. Verbaan zegt het in zijn verslag zonder omwegen. Als alle activiteiten rond sociale veiligheid niet leiden tot genoeg gevoel van bescherming, “dan doen we iets echt niet goed”.
Het college van bestuur in Rotterdam wil nu onderzoeken hoe het meldsysteem toegankelijker kan worden en het vertrouwen kan groeien. Dat is goed nieuws, maar het duurt even voordat zoiets merkbaar is. Tot die tijd geldt wat we iedere student zouden aanraden. Zoek op de site van je instelling op wie je vertrouwenspersoon is, sla dat ergens op, en praat met iemand die je vertrouwt zodra er iets gebeurt dat niet goed voelt. Je hoeft het niet alleen te dragen.
